تبیین نقشه راه تحول آموزشی مؤسسه مطالعات اسلامی در گفتگو با معاون آموزش موسسه بین المللی مطالعات اسلامی
- روابط عمومی و رسانه
- آخرین اخبار, مرکز مطالعات اسلامی
به گزارش واحد روابط عمومی و رسانه مجتمع عالی آموزشی پژوهشی بینالملل حوزههای علمیه، معاون آموزشی مؤسسه بینالمللی مطالعات اسلامی در گفتوگویی به مناسبت سال تحصیلی جدید، از اولویتهای آموزشی این مرکز برای طلاب و پژوهشگران فعال در عرصه بینالملل خبر داد. وی در این گفتگو بر محوریتِ تربیت کنشگران بینالملل با تکیه بر ارزشهای عقلانیت، معنویت و عدالت تأکید کرد و از تغییرات ساختاری در برنامههای درسی و پژوهشی مؤسسه پرده برداشت. مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانید
پرسش: با آغاز سال تحصیلی جدید، محوریترین اولویت و جهتگیری معاونت آموزشی مؤسسه چیست؟
پاسخ: تحولات پرشتاب منطقهای و بینالمللی و نتایج مطالعات آیندهپژوهی، بیش از هر زمان دیگری ضرورت کنشگری مؤثر و نقشآفرینی نخبگان حوزوی در عرصه بینالملل را نمایان ساخته است. باور ما بر این است که حوزههای علمیه باید با درک دقیق مقتضیات زمان، نیازسنجی جامعه جهانی و رصد تحولات بینالمللی، رسالت تمدنی خود را در تبیین معارف دینی و بازنمایی پیام اسلام به شایستگی ایفا کنند.
مراکز تخصصی حوزه همسو با اسناد راهبردی کلان، متناسب با حوزه مأموریت خود در مسیر تحول آموزشی و پژوهشی گام برمیدارند و مؤسسه مطالعات اسلامی نیز بر همین مبنا حرکت میکند. با این حال، نیاز فوری و بنیادین فعالان عرصه بینالملل، برخورداری از یک چشم انداز منسجم نسبت به آینده است. بر این اساس، کنشگران بینالملل باید فراتر از شیوههای سنتی تبلیغ، با اتکا به مبانی اصیل اسلامی و اتخاذ رویکردی راهبردی، به سمت «گفتمانسازی جهانی» حرکت کنند. در فرایند این گفتمان سازی، عده ای ایده پرداز هستند و عده ای تبیین گر. تلاش برای گفتمان سازی جهانی در هر دو سطح ایده پردازی یا تبیین نیازمند تحول بنیادی در نوع نگاه به جهان و نیز در سبک زندگی فردی است.
پرسش: منظور شما از این چشمانداز، فراتر رفتن از قالبهای معمول تبلیغ دینی است؟
پاسخ: بله. طلاب و فعالان عرصه بینالملل نباید صرفاً به ارتباط با مخاطبان دروندینی بسنده کنند؛ بلکه شایسته است با تکیه بر ارکان اصیل تفکر اسلامی و مکتب اهلبیت علیهم السلام ــ یعنی عقلانیت، معنویت و عدالت ــ و با اشراف جامع بر نظریههای علمی، ساختار نظم بینالملل و جریانهای فکری معاصر، به تولید ادبیات و یا بسط و تبیین گفتمان در تراز جهانی بپردازند و پیام عدالت و معنویت را به گوش جامعه بشری برسانند.
پرسش: ایجاد این افق فکری و راهبردی چه پیامدهایی در سطوح فردی و ساختاری به همراه دارد؟
پاسخ: ترسیم چنین افقی، هم در ابعاد فردی و هم در سطح ساختاری و اجتماعی منشأ تحولات بنیادین است. در ساحت فردی ایجاد چنین نگرشی، انگیزهای درونی و پایدار برای ممارست علمی فراهم میآورد؛ انضباط آکادمیک را نهادینه میکند؛ سطح اهتمام به پژوهشهای اصیل و تولید دانش را ارتقا میدهد؛ پشتوانه معنوی و توکل را تقویت مینماید و بستر مناسبی برای توسعه مهارتهای حرفهای دانشپژوه میسازد. در ساحت اجتماعی و نهادی نیز طرح گفتمان عقلانیت، معنویت و عدالت میتواند توجه نخبگان و عموم جامعه جهانی را ــ فارغ از مرزبندیهای دینی و جریانی ــ به این ارزشهای مشترک انسانی معطوف سازد؛ ارزشهایی که تضمینکننده سعادت، وحدت و تعالی بشریتاند. از سوی دیگر، حوزههای علمیه نیز از پراکندگی در آراء و تشتت توانمندیها رها شده و در قالب یک راهبرد همافزا، به پیشبرد این گفتمان یاری میرسانند.
ترسیم این افق، مؤثرترین عامل جهتدهی به انگیزه و کنش علمی طلاب است و بهمراتب کارکردی پایدارتر از مشوقهای مادی صرف یا ضوابط اداری دارد؛ چراکه موجب تحول در بینش و انگیزش درونی افراد میشود.
پرسش: در سال تحصیلی جدید، چه برنامهها و تغییراتی در فرآیندهای آموزشی مؤسسه اعمال خواهد شد؟
پاسخ: یکی از اقدامات کلیدی ما در مسیر تحول، تمرکز بر نظام جامع هدایت تحصیلی بر اساس نیازهای واقعی و بهروز دانشپژوهان است. یکی از مهمترین مصادیق این امر، بازبینی و بهروزرسانی سرفصلها و برنامههای درسی رشته مطالعات اسلامی بوده است. فرایند تدوین و بازنگری این سرفصلها در مؤسسه نهایی شده و بهزودی به مرحله اجرا درخواهد آمد.
پرسش: راهبرد مؤسسه برای ارتقای کیفیت کادر اساتید و بهرهوری کلاسهای درس چیست؟
پاسخ: ارتقای سطح آموزشی مستقیماً به شایستگی علمی، مهارتهای روششناختی در تدریس و تجربه میدانی اساتید وابسته است. در این راستا، دو راهبرد اساسی مد نظر قرار گرفته است:
اول. بهکارگیری فارغالتحصیلان برجسته برای تدریس: دانش پژوهی که خود مسیر تحصیلی را با موفقیت در این رشته پیموده است، شناخت عینیتری از چالشها، ظرفیتها و اقتضائات آموزشی دارد و اکنون در کسوت استادی میتواند تدریس کارآمدتر و متناسبتری ارائه دهد.
دوم. تثبیت تخصصی اساتید و ارزیابی مستمر عملکرد آنان: تلاش بر این است که اساتید موفق در هر عنوان درسی، استمرار تدریس داشته باشند تا با اتکا به تجربه انباشته و پایش مداوم، پیوسته به ارتقای محتوا و غنای شیوه ارائه خود بپردازند و در نهایت بتوانند به تدوین یک درسنامه در آن زمینه اقدام نمایند.
پرسش: در حوزه پژوهش و تحصیلات تکمیلی، چه تمهیداتی اندیشیده اید؟
پاسخ: در بخش پژوهش، اقدامات راهبردی چندی پیشبینی شده است. محوریترین آنها، استقرار نظام «استاد ناظر تحصیلات تکمیلی» برای عموم طلاب مؤسسه است. طلاب مقاطع تکمیلی نیازمند هدایت مستمر و راهنمایی گامبهگام (مشاوره بالینی) در طراحی، تدوین و اجرای طرحهای پژوهشی خود هستند؛ نقشی که مکمل وظایف اساتید راهنما و مشاور است و با حضور پیوسته، فرایند رشد روشمند پژوهشگر را تضمین میکند.
علاوه بر این، بستههای حمایتی هدفمند می تواند به ارتقای کمی و کیفی پژوهش کمک کند، از جمله:
- اختصاص امتیاز و تسهیلات ویژه برای تبدیل پایاننامههای برتر به اثر پژوهشی و کتاب از طریق ناشران معتبر؛
- حمایت مادی و معنوی از استخراج مقالات علمی و حضور در کنفرانسهای تخصصی مرتبط؛
- طراحی مشوقهای پژوهشی در مراحل تدوین پایاننامه؛
- اجرای دورههای آموزش پژوهشمحور جهت تقویت مهارتهای چندبعدی تحقیق در دانشپژوهان.
پرسش: با توجه به رویکرد بینالمللی مؤسسه، چه اقداماتی برای توانمندسازی طلاب در عرصه دیپلماسی دینی و تعاملات جهانی طراحی شده است؟
پاسخ: در این عرصه، علاوه بر نکات قبلی، چند برنامه جانبی طراحی شده است:
توانافزایی مهارتی و علمی: برگزاری کارگاهها و نشستهای تخصصی فوقبرنامه جهت ارتقای دانش، مهارتهای ارتباطی و بینش بینالمللی طلاب.
همراهی خانوادهها: ایجاد همزبانی و همدلی میان اعضای خانواده طلاب برای تسهیل و همراهی در مأموریتهای علمی و بینالمللی.
تقویت بنیه معنوی: اهتمام به تعمیق بعد معنوی و پاسداشت سنتهای اصیل حوزوی همگام با آموزشهای مدرن.
اردوهای علمی و فرهنگی (ملی و بینالمللی): برگزاری این دورهها علاوه بر تقویت همگرایی و رشد علمی و تجربی طلاب، فرصتی فراهم میآورد تا پژوهشگران با آداب و هنجارهای تعاملات رسمی، شیوههای گفتوگو با پیروان ادیان و مذاهب دیگر، و بهطور خاص با اصول و رفتارهای حوزه دیپلماسی دینی بهصورت عینی آشنا شوند.
تشکیل حلقهها و انجمنهای مطالعاتی: این هستههای تخصصی با تمرکز بر مطالعات منطقهای و موضوعی، کار تیمی و شبکهسازی علمی را تمرین میکنند. هر کارگروه پس از طی یک دوره مطالعاتی منسجم، وارد فاز اقدامات اجرایی، پژوهشی یا آموزشی میشود. خروجی این حلقهها، شکلگیری کارشناسانی مسلط به اقتضائات زیستبومهای بینالمللی است که میتوانند بهمثابه بازویی کارآمد در عرصه دیپلماسی دینی و فرهنگی برای مؤسسه و سایر نهادهای مرتبط عمل کنند.
