ابعاد استقلال فناوری در نشست بینالمللی امام شهید بررسی شد؛
به گزارش واحد روابط عمومی و رسانه مجتمع عالی آموزشیپژوهشی بین الملل حوزههای علمیه ، نشست تخصصی از مجموعه نشستهای بینالمللی «امام شهید؛ پرچمدار وحدت، پیشرفت و مقاومت» با موضوع کلیدی «مرجعیت علمی و استقلال فناوری» با ارائه دکتر حسین خنیفر در محل مجتمع عالی آموزشی و پژوهشی بین الملل حوزههای علمیه و به همت مرکز پژوهشهای بین الملل حوزههای علمیه برگزار شد.
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در ابتدای این نشست با تبیین موقعیت راهبردی کشور اظهار داشت: تحلیل روند سه دهه اخیر نشان میدهد ایران موفق شده است در حوزههایی که پیش از این در انحصار مطلق قدرتهای غربی بود، به جایگاههای ممتازی دست یابد. کسب رتبه دوم جهان در سلولهای بنیادی و رتبه سوم در نانوتکنولوژی، ابزاری اساسی برای بازدارندگی و اعلام موجودیت در عرصه دیپلماسی علمی است.
وی در همین راستا افزود: صعود به رتبه هفتم هوافضا و جایگاه سیزدهم در هوش مصنوعی (با افق میانمدت رسیدن به رتبه ۱۰)، نشاندهنده شتاب بالای تولید علم در ایران است؛ جریانی پویا که توازن منطقه را تغییر داده و کشورهای همسایه را نیز به حرکت در این مسیر وادار کرده است.
نقد ساختاری «مدیریت»؛ ضرورت تحول از کارگزینی به بهگزینی
خنیفر در ادامه سخنان خود با تمرکز بر چالشهای مدیریتی تصریح کرد: یکی از گلوگاههای جدی کشور، فاصله ملموس میان ظرفیت علمی نخبگان و ساختار مدیریت اجرایی است. نقد صریح رویکردهای سنتی در بدنه اداری، ضرورت گذار فوری از نظام «کارگزینی» به دکترین «بهگزینی» را آشکار میسازد.
این استاد دانشگاه با هشدار نسبت به پیامدهای شایستهناسالاری خاطرنشان کرد: در برخی لایههای مدیریتی، پدیده عارضه پیشرونده «مدیران غیرمتخصص» با انباشت ناکارآمدی و عدم درک درست از فناوری، مانع از شکوفایی نخبگان شده است. راهکار خروج از این انسداد، ایجاد بانک اطلاعاتی جامع از منابع انسانی خلاق و بهرهگیری از مدل «مدیریت جهادی» برای انتصاب افراد شایسته در رأس هرم فعالیتهای فناورانه است.
جراحی بزرگ اقتصادی؛ گسست از نفتپایه و ترسیم زنجیره ارزش دانشبنیان
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در بخش دیگری از این نشست، وابستگی مفرط به درآمدهای نفتی را اصلیترین مانع رشد پایدار دانست و گفت: برای نیل به استقلال واقعی، این پیوند سنتی باید گسسته شود. اقتصاد ایران همچنان به نفت وابسته است و برای تغییر این وضعیت، نیازمند یک جراحی بزرگ ساختاری هستیم.
وی در تبیین نقشه راه پیشنهادی خود تأکید کرد: تبدیل دانش به ثروت باید از طریق یک چرخه هفتمرحلهای صورت گیرد؛ فرآیندی که از «اراده و ایدهسازی» آغاز شده، از مراحل تولید علم و تجاریسازی فناوری عبور میکند و در نهایت به «بازار جهانی» و صادرات ختم میشود تا اقتصاد ملی از یک مصرفکننده منفعل به تولیدکننده دانشبنیان تغییر ماهیت دهد.
صیانت از پسانداز استراتژیک؛ نخبگان به مثابه سرمایه امنیت ملی
خنیفر با بازتعریف مفاهیم امنیت در دنیای امروز یادآور شد: در دکترین امنیت سنتی، مرزها با ابزار سختافزاری حراست میشوند، اما امروزه «انسانهای خودیافته»، باورمند و متخصص، زیربنای پایدار استقلال یک کشور هستند. بزرگترین سرمایه ایران نه ۵۷ نوع ماده معدنی موجود در خاک آن، بلکه نخبگانی هستند که میتوانند کشور را به موضع اقتداری بازدارنده برسانند.
این پژوهشگر بینالملل حوزههای علمیه متذکر شد: صیانت از این «پسانداز استراتژیک»، پدافند غیرعاملی در برابر سناریوهایی است که تضعیف اراده ملی و تجزیه سرمایههای فکری ایران را هدف قرار دادهاند.
پایان مصرفگرایی علمی؛ شجاعت در تولید نظریههای بومی علوم انسانی
وی همچنین با انتقاد از تبعیت محض برخی دپارتمانهای دانشگاهی از چارچوبهای غربی ابراز داشت: علوم استراتژیک مانند اقتصاد، جامعهشناسی و روانشناسی نیازمند تحول عمیق هستند. ریشههای تحول و بنیانهای بسیاری از علوم جدید در میراث سترگ دانشمندان ایرانی نظیر فارابی و ابنسینا نهفته است و امروز بیش از هر زمان به «جرئتورزی علمی» نیاز داریم.
خنیفر در پایان سخنان خود تأکید کرد: دانشمندان ایرانی باید از بیان تکراری و ترجمه صرف نظریات بیگانه خارج شده و با نقد جسورانه چارچوبهای ادراکی غرب، برای چالشهای بومی جامعه ایران و مسائل نوظهور جهان، مدلهای کارآمد ارائه دهند تا از مصادره پیشینه و آینده علمی ایران جلوگیری شود.
شایان ذکر است طبق افق برنامههای علمی اعلامشده از سوی مجتمع عالی آموزشیپژوهش بین المللی حوزه های علمیه، سلسله نشستهای مذکور در قالب سرفصلهای تخصصی و مجزا با دعوت از اساتید شاخص جامعه دانشگاهی و حوزوی به همت مرکز پژوهشهای بینالملل حوزههای علمیه ادامه مییابد.
